In de provincie Groningen staan in 2026 circa 90 molens, een restant van de bijna 1000 operationele molens van de late 19e eeuw. Deze rijksmonumenten worden tegenwoordig voornamelijk door vrijwilligers in stand gehouden. Hoewel de economische functie grotendeels is verdwenen, is korenmolen De Hoop in Kropswolde nog dagelijks professioneel in bedrijf en behouden enkele andere molens een rol in de voedselproductie of waterhuishouding. Van groot belang zijn de molens voor het profiel en aanzicht van menig plaatsje in de provincie, Je ziet ze immer al van ver.

Vanwege hun constructie zijn molens kwetsbare objecten.
Op initiatief van het platform moleneigenaren is deze visie opgesteld om een toekomstgerichte koers voor het provinciale molenbehoud uit te zetten.

De Groninger molenwereld
Er zijn circa 150 molenaars, 60 molengidsen, 30 bestuurders en enkele tientallen ambtenaren bij molens betrokken.
Erfgoed in Groningen fungeert als koepelinstelling, geadviseerd door de Vereniging De Hollandsche Molen.

Het bestand Groninger molens is onderverdeeld in industriemolens (Maalvaardige koren- en pelmolens, waarvan de helft is uitgerust met zelfzwichting) en poldermolens (rrondzeilers die de waterstand regelen en het open landschap bepalen).

Het eigendom is verdeeld over 23 actoren, waaronder 9 stichtingen, 9 overheden (gemeenten en waterschappen) en 5 particulieren. Het Gilde van Molenaars verzorgt de operationele opleiding, terwijl het onderhoud wordt uitgevoerd door vier regionale molenmakersbedrijven.

U kunt de visie hier downloaden of klik op het plaatje rechtsboven..

Knelpunten

1. Molenbiotoop: De windvang en zichtbaarheid staan onder druk door verbossing en (hoge) bebouwing of industrieterreinen.
2. Vergrijzing: De continuïteit leunt op een vergrijzend korps; instroom van jongeren is noodzakelijk.
3. Capaciteit molenmakers: Het gebrek aan instroom in dit specialistische ambacht leidt tot lange stilstand bij reparaties.
4. Bestuurbaarheid: Toenemende administratieve en juridische lasten rondom de Omgevingswet en Erfgoedwet vragen om extra professionaliteit van de vrijwillige besturen.

Strategische doelstellingen

Beschermen
Behoud van alle 90 molens. Dit vereist juridische verankering van de molenbiotoop in omgevingsplannen, de aanstelling van een biotoopwachter en het gelijktrekken van subsidies voor gemeentelijke en particuliere eigenaren. Ook is actieve werving binnen het MBO nodig voor het molenmakersambacht.

Benutten
Voorkomen van achteruitgang door stilstand. Poldermolens worden ingezet als reservegemalen en korenmolens worden geïntegreerd in de lokale voedselketen.

Beleven & Betrekken
Verhogen van de maatschappelijke relevantie via educatieprojecten voor basisscholen, betere aansluiting bij de vrijetijdseconomie en openstelling voor dorpsactiviteiten.

Verbinden
Intensivering van het halfjaarlijkse Platform moleneigenaren en verbreding van de contactdag ‘Groninger Wind’ om samenwerking en expertise te borgen.