Korenmolen “De Meeuw” ondergaat regelmatig onderhoud maar dat is niet altijd genoeg. Tussentijds worden er wel soms problemen gevonden die ook aangepakt moeten worden. Zo trof in april 2019 molenaar Alex Buist houtsplinters aan in de kap. Hij trok vervolgens onmiddellijk aan de bel bij de eigenaar van de molen, het bestuur van Molenstichting Winsum. Al snel werd duidelijk dat de molen in de problemen zat. De voeghouten, dat zijn de zware balken waarop de draaibare kap van de molen rust, waren te ver doorgebogen. Om de molen tijdelijk weer veilig te laten draaien, werd gekozen voor een innovatieve oplossing die in 2020 werd uitgevoerd. Men plaatste een extra plankje tussen het zogenaamde stapelhout onder de halssteen om de wiekenas weer op de juiste hoogte te brengen, zodat de wieken weer vrij konden draaien. Je kunt het vergelijken met een bierviltje dat je onder een tafelpoot schuift: het is een kleine ingreep, maar het zorgt ervoor dat alles weer stabiel en op de juiste hoogte staat. Een halssteen is het stenen lagerblok waar de as van een molen op draait.
Na het verwerven van de nodige financiële middelen van zowel de overheid als particulieren kon een grotere noodzakelijke renovatie in 2024 beginnen. Een renovatie die lang duurde omdat molenherstelbedrijven maar beperkte capaciteit hebben, en het een bewerkelijke restauratie is.
In technische termen zouden de voeghoutkoppen aangegoten moeten worden, en de burgemeester (= een houten steunblok) vervangen waar de windpeluw op ligt.
Eenvoudiger gezegd komt het erop neer dat de dwarsbalk en een houten steunblok waarop de zeer zware as rust vervangen moest worden. Een klus die de molenmaker wist te klaren zonder de hele kap van de molen te halen. Ook de eerder genoemde doorgebogen voeghouten hebben moderne spanners gekregen voor extra stevigheid. Daarbij moet gedacht worden aan het plaatsen van extra steunbalken om de zware hoofdbalken van de molenkap strak en stabiel op hun plek te houden. Ook het gangwerk, het systeem van raderen en overbrengingen kreeg een onderhoudsbeurt. In de molen kwam ook een nieuwe steenkraan. Dit hijstuig heeft een molenaar nodig om de loodzware maalstenen veilig op te tillen.
Tijdens deze grote beurt bleef het niet alleen bij de kap. Ook de stelling, het houten balkon, kreeg een grote onderhoudsbeurt. Dit was nodig om bezoekers veilig te kunnen laten genieten van het prachtige Reitdiepgebied. De zware houten buitenrand waarop de stelling rust, is rondom de molen hersteld en weer als nieuw. Net als de planken op de stelling en de schuine steunbalken, die de namen stellingschoren en schrankschoren hebben, zijn hersteld van houtrot. Een bijzonder detail is het nieuwe hekmandje. Deze verticale stijlen van de leuning zijn met traditionele houtverbindingen zonder moderne schroeven geplaatst. Dit is een zeer stevige en oude methode van bevestigen.
Misschien wel de meest opvallende verandering is het nieuwe uiterlijk van de molen. Uit historisch onderzoek bleek namelijk dat de stelling vroeger niet wit, maar zwart was. In nauw overleg met de gemeente en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is besloten de oorspronkelijke kleur terug te brengen. Alle onderdelen die voorheen wit waren, zijn nu zwart geschilderd. Dit schilderwerk aan de draagconstructie wordt uitgevoerd door het bedrijf waar de molenaar eigenaar van is, wat zorgt voor een extra persoonlijke betrokkenheid bij de voltooiing van de prachtige restauratie.
De allerlaatste stap in dit restauratietraject vindt plaats zodra de temperatuur verder oploopt. De balkkoppen worden dan versterkt met een keiharde kunsthars. Dit ‘aangieten’ is een uiterst secuur proces, waarbij vloeibare kunststof in de verbindingen wordt gegoten. Voor een goede hechting en uitharding is warmer weer essentieel. Zodra deze hars is uitgehard, vormt het een onverwoestbare verbinding die de balken beschermt tegen vocht en rot, waardoor de molen weer volop veilig kan blijven draaien. In het kader van de officiële ingebruikname op 8 mei (de middag voor nationale molendag) verwelkomen molenaars en de molenstichting in de namiddag iedereen uit Garnwerd graag voor een gezellig samenzijn in de molen. De molen kan weer volop draaien en wij laten graag zien wat er zoal is gebeurd.