In 2026 viert Molenstichting Winsum het jubileum “750 jaar draaien op de wind”. Met dit initiatief wordt het gezamenlijk bestaan van vier markante molens – De Meeuw in Garnwerd, De Ster en De Vriendschap in Winsum en Aeolus in Adorp – centraal gesteld. De vier zijn erfgoed, kenmerkend voor de geschiedenis van stellingmolens in het Groninger landschap. Tijdens het jubileum zal iedere molen aandacht krijgen voor zowel zijn specifieke verleden als zijn actuele betekenis. In Garnwerd zal De Meeuw als beeldbepalend element om meerdere redenen extra aandacht krijgen.
Molen De Meeuw werd in 1851 gebouwd voor bakker en molenaar W.H. Pathuis, nadat de voorganger, een standerdmolen, was afgebrand. De molen werd geplaatst aan het Reitdiep, nabij een weg. De Meeuw was toen nog een naamloze achtkante stellingmolen op een gemetselde onderbouw, geschikt voor het malen van graan. De huidige bovenas werd overigens in 1929 geplaatst. Deze as is afkomstig van een veel grotere Zuid-Hollandse poldermolen, waardoor zowel de askop als de constructie in feite te groot is voor het formaat van De Meeuw. Desondanks functioneert de molen naar behoren, met speciale blokken om de kortere roeden goed te fixeren.
Door de jaren heen is De Meeuw meermalen gerenoveerd. Vermeldenswaardige restauraties vonden plaats in 1943 (waarbij de naam werd gegeven), 1947 (herstel na stormschade), 1967 (een grote restauratie met verwijdering van het pelwerk) en 1977 (waarbij de maalstenen weer maalvaardig werden gemaakt). Om die benodigde gelden te vergaren zette de dorpsgemeenschap zich in de zeventiger jaren van de vorige eeuw volop in. Afgelopen jaar bleek het weer noodzakelijk de nodige onderhoudswerkzaamheden te verrichten. Werkzaamheden aan een molen nemen helaas nogal eens wat tijd in beslag. Redenen daarvoor zijn het tijdrovende vergaren van de nodige subsidies, planning en beschikbaarheid van molenherstellers. Zoals het er nu naar uitziet zal De Meeuw volop van haar 175 jarig bestaan kunnen genieten.
De vier betrokken molens bereiken het komend jaar samen een optelsom van 750 jaar historie. Bij elk van de andere molens spelen ook bijzonderheden die elk zijn karakter geven. Zo werd De Vriendschap in Winsum al in 1785 gebouwd en in 1801 verplaatst. Wij vieren het laatste omdat de molen toen haar huidige plek kreeg. De Ster uit 1851 heeft nog een spoorwiel uit een molen van 1628 en staat op de plaats waar ooit het Winsumer klooster stond. De Aeolus in Adorp heeft door verzakking tijdens de bouw van 1851 een geknikte vorm.
Het jubileumjaar zal worden benut om het belang van ons typisch Nederlandse erfgoed te onderstrepen. Er wordt een speciaal blad uitgegeven in samenwerking met de Historische Vereniging Winsum-Obergum en er wordt gewerkt aan een bijzondere podcast. Verder zijn er plannen voor een evenementennacht bij de molen, een cursus voor aspirant-molenaars, rondleidingen, lezingen en een kinderprogramma. Door een nieuwe fiets- en wandelroute langs de vier jubilerende molens zal ook het Reitdiepgebied extra aandacht krijgen. Verder zoekt de molenstichting ook meer samenwerking met lokale gemeenschappen, om het vieren van deze 750 jaar geschiedenis breed te dragen.
Het mooiste van dit alles zijn uiteraard de oude en waardige jubilarissen, met dit jubileum willen we op ingetogen wijze stilstaan bij hun waarde voor ons landschap. Erfgoedbeheer is immers voor ons allen van belang.