Het Groningse Hogeland laat zich uitstekend ontdekken via een prachtige, 48 kilometer lange fietsroute die cultuurhistorie combineert met het landschap. Deze afwisselende dagtocht volgt de herkenbare fietsknooppunten en voert langs negen bijzondere plekken waar molens en kerken, als markante bakens de horizon sieren.
Hoewel het gebied vaak als vlak wordt bestempeld, ervaart de fietser onderweg subtiele hoogteverschillen die herinneren aan de tijd dat de zee en kwelderwallen het stroomgebied van de voormalige Hunze vormden. De vruchtbare kleigrond leidde in de negentiende eeuw tot de bouw van grote koren- en pelmolens, die direct aan de rand van de dorpen verrezen om de landbouwopbrengst te verwerken. Tegenwoordig zijn veel van deze dorpen om de monumenten heen gebouwd, waardoor vrije windvang een schaars goed is geworden.

Tijdens de tocht biedt een begeleidende podcast diepgaand inzicht via vijf toegankelijke luisterverhalen van molenaars, molenmakers en andere betrokken deskundigen. De route start in het centrum van Winsum bij pelmolen De Vriendschap, waar direct wordt ingegaan op de geschiedenis van dit als bouwpakket verplaatste monument. De fietser trekt vervolgens over de historische Oude Dijk richting Warffum, waar in het openluchtmuseum de innovatieve testmolen De David prijkt. In Den Andel staat molen De Jonge Hendrik centraal, waar de praktische kant van molenbehoud en het belang van een veilige molenbiotoop worden toegelicht. Na de dertiende-eeuwse kerk van Saaxumhuizen volgt Eenrum met molen De Lelie, bekend om een spectaculaire historische gebeurtenis waarbij de pelstenen door de muren vlogen.

De reis vervolgt via Mensingeweer en de wierde Groot Maarslag richting het meanderende Reitdiep, waar de fietser met het Reitdiepveer de oversteek maakt. Aan de overzijde schittert molen De Meeuw hoog op de dijk in Garnwerd, waarna de route zuidwaarts leidt naar de Aeolus in Adorp. Hier vertelt een vrijwilliger over de succesvolle restauratie na langdurig particulier verval, waarna de tocht eindigt bij de deels geautomatiseerde industriemolen van Wetsinge. Al deze verhalen maken duidelijk dat het behoud van dit erfgoed geen vanzelfsprekendheid is, maar het resultaat van een uiterst toegewijd netwerk van stichtingen en vrijwilligers. Op de fiets ervaart de bezoeker de pure weidsheid van de regio, waarin de molens niet als statische museumstukken staan, maar vitale en beeldbepalend levend erfgoed van de regio.

Download hier de route, of klik hier voor de digitale route.